Tadımda yoğunluk neyi anlatır
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne kadar güçlü algılandığını anlatan bir kavramdır; lezzet zenginliğiyle aynı şey değildir. Değerlendirmeye yakmadan başlamak doğru olur, çünkü çubuğun ham kokusu elinize bir referans noktası sağlar bilhassa tadıma yeni başlayanların gözünden kaçan bir noktadır. Bu aşamada romeo y julieta tubos puro gibi tüple korunan bir kutu ve romeo julieta no. 2 tekli gibi tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Yakılmamış çubuğu çekerken ağıza gelen tat ne kadar net ise yoğunluk o kadar yüksek sayılır hem de bu küçük alışkanlık sonraki tüm yorumları daha güvenilir bir temele oturtur. Sonucu hemen yazmak gerekir, zira hafıza kısa sürede kaybolur. Her çubuğu birkaç kez koklamak yanılmayı önler çünkü kalabalık yerlerde ince notalar çabucak gözden kaybolur. Yoğunluk kendi başına kalite göstergesi sayılmaz; sadece şiddeti anlatır. Kısacası ilk denemede acele etmemek ve ölçütleri baştan belirlemek işin temeli olur. Ölçüt belli olunca her çubuk aynı cetvelle tartılır böylece notlar birbirini tutarlı olur. Değerlendirme sırasında dikkat dağıtıcı şeyler kenarda kalırsa dikkat güçlenir.
Yakılış evrelerine göre aroma değişimi
Bir çubuğun aroması yanış boyunca değişir; bu yüzden yoğunluğu tek bir çekişle değerlendirmek doğru olmaz ayrıca baştan davranıp sonuç çıkarmak sık görülen bir hatadır. Başlangıç bölümde koku çoğunlukla yumuşak ama net gelir tabii ki bu düzen her çubukta birebir tekrar etmeyebilir. Tadımda no. 3 tubos gibi tüplü ve kısa bir çubukta bu kısım kısa sürer çünkü asıl tat genellikle bu kısımda gizlidir. İkinci evrede yoğunluk sıklıkla yükselir ama notalar belirginleşir hem de genellikle ilk birkaç çekişten çıkarılan sonuç yarım olur. Petit churchills tadım notları benzeri kalın çaplı bir vitolada bu yükseliş daha geç görülür gerçekten bu yüzden yavaş gitmek fayda getirir. Sonlara doğru ısı arttığından sertçe tonlar öne çıkabilir gerçekten ısınmış yaprak kendi karakterini yalnızca ortalarda ortaya koyar. Her evre için ayrı bir puan vermek daha adil sonuç sağlar. Evrelerin sınırı genellikle keskin değildir, o nedenle yaklaşık olarak üç parçaya bölmek işinizi görür. Değişimleri yakalamak adına çekiş aralığını değiştirmemek önemlidir. Art arda nefes almak sıcaklığı yükseltir ve aromayı bozar.
Tadım notlarında basit puan ölçeği kurmak
Yoğunluğu puanlamak öznel izlenimi daha okunur kılar her zaman sabit aydınlatma ile sessiz bir ortam tercih edilmelidir. Birden beşe giden bir ölçek çoğu tadımcı için yeterlidir bu da değerlendirmeleri insandan insana daha karşılaştırılabilir yapar. Bir hafif aromayı, 5 de damakta baskın duran yoğun aromayı gösterir böylece odak dağılmaz ve not doğruluğu yükselir. Petit julietas aroma profili benzeri ince ve kısa bir çubuk genellikle alt puanlarda kalır hem de sonradan bakıldığında hangi noktayı düşündüğünüz kolayca anlaşılır. Kısa boylu yirmi beşlik kutu benzeri aynı boydaki bir kutu de yumuşak tonları yüzünden benzer bir puan alabilir aksi halde aynı ürün iki ayrı not çıkarabilir. Notu vermeden önce en az üç nefes almak şarttır diğer taraftan yarım notlar vermek fazladan bir yük yaratır. Skalayı her seferinde aynı tutmak karşılaştırmayı mümkün kılar. Ölçeğin orta noktası en çok tercih edilen puandır, zira dengeli çubuklar büyük kısmını oluşturur. Uç noktalardaki notlar gerçekten belirgin durumlarda kullanılmalıdır. Bu sayede kayıtlar anlamlı olur.
Kalın çubuk ile ince çubuk arasında yoğunluk farkı
Çap, dumanın sıcaklığını hem de aroma gücünü belirgin biçimde etkiler bu yüzden yanış hattının düzgün ilerlemesini de izlemek yararlıdır. İnce bir çubuk daha çabuk yanar, bu yüzden keskin tonlar erken belirir gerçekten dar çaplılarda ısı birikimi belirgin biçimde hızlıdır. Petit royales aroma profili gibi ince ve kısa bir çubukta bu etkiyi kolayca gözlemlersiniz yanma temposu ise tadı doğrudan etkileyen bir etkendir. Kalın çubuklarda çekiş daha serin gelir ve aromalar daha geç açılır ve bu hız aromanın okunma süresini daraltır. Regalias de londres benzeri tatlılığı öne alan bir kutu bu çizgiyi iyi örnekler küllenme düzensizse yorum kısmına eklenmelidir. Yavaş yanış aromayı daha okunur yapar fakat şiddetini azaltmaz tersine geniş gövdede ısı daha uzun bir süreye dağılır. Bu yüzden çapı not defterine yazmak gerekir. Farklı çaplarda iki ürünü aynı günde tadarken önce dar çaplıyı ardından geniş çaplıyı seçmek mantıklıdır. Bu şekilde yoğun aroma hafif olanın izlenimini bastırmaz. Aradaki bekleme süresi yaklaşık yarım saat tutulmalıdır.
Koku ile tadı birbirinden ayırarak değerlendirme
Aroma iki yoldan gelir: dildeki his ve burnun yakaladığı aroma oysa ikisi birbirini besler fakat eş anlamlı değildir. Yoğunluğu doğru ölçmek adına bu iki kanalı ayrı kaydetmek gerekir bu fark başta küçük görünse de yorumları oldukça etkiler. Dumanı dudaktan verirken burun yoluyla yavaşça çıkarmak burun geçişi denemesidir mesela ılık bir soluk aromayı daha geniş gösterir. Short churchills yoğunluğu nasıl benzeri kremsi bir robusto bu denemede koku tarafını belirgin gösterir üstelik burun tıkalıyken yapılan tadımlar güvenilir olmaz. Short sports benzeri ince bir çubuk ise kuru tonu daha hızlı geçirir hızlı bir çekiş de ince tonları örter. Yoğunluk dilde zayıf ama burunda belirgin olabilir benzer biçimde çok sıcak bir yemekten hemen sonra algı azalır. Bu iki notu yan yana koymak öğretici olur; Bu iki notu ayrı yazmak kafa karışıklığını giderir. Yeni başlayan kişiler için önce burundan algılanan notalara odaklanmak daha kolaydır. Zamanla damak tarafı de detay göstermeye başlar. Değişik kokuları adlandırmayı denemek algıyı güçlendirir.
Damak temizliği ve eşlikçi içecek seçimi
Damak yorulduğunda aroma gücü gerçekte olduğundan zayıf algılanır ayrıca yemek aralarında tadım yapacaksanız bu önlem daha da önem kazanır. Bu yüzden her çubuktan önce oda sıcaklığında bir yudum su içmek iyi bir alışkanlıktır bu basit önlem aroma gücünün olduğu gibi okunmasını mümkün kılar. Wide churchills aroma profili benzeri geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu tadılıyorsa sade soda yeterlidir çünkü yorgun bir damak en belirgin aromayı dahi soluk hissettirir. Sade kahve kavrulmuş notalarını güçlendirir, tatlı içecek ise onları bastırır ayrıca buzlu içecekler damağı duyarsızlaştırır ve tat algısını düşürür. Puritos serisi neye benzer benzeri ince ve beşli bir pakette kuru tütün karakteri suyla daha net görünür bu yüzden hazırlık adımı atlanmamalıdır. Eşlikçiyi her tadımda aynı seçmek karşılaştırmayı bozmaz nitekim yoğun şekerli sıvıdan hemen sonra keskin notalar gerçekte olduğundan sert hissedilir. Doyduktan hemen sonra tadım yapmak önerilmez. Kahve ve su haricinde sade çay de kullanılabilir; önemli olan seçimin şekersiz olmasıdır. Damak tazelendikten sonra birkaç dakika ara vermek faydalıdır. Aceleyle girişilen tadım çoğunlukla hatalı sonuçlanır.
Mini ve club sigarillo arasında aroma gücü
Küçük çubuk ölçüsünde içim hızlı olduğundan aroma değişimi daha az bir alanda yaşanır ayrıca ilk izlenim bu ölçülerde çabucak silinebilir. Dolayısıyla ilk çekişler ile bitiş arasındaki oynamayı yakalamak daha zordur bu yüzden küçük bir çubuk uzun bir puroya oranla daha sabırlı izlenmelidir. 20 club sigarillo nasıl içilir gibi club kalınlığında bir çubuk orta bölümü uzatır ve aroma gücünü gözlemeyi kolaylaştırır zira her nefesin payı daha büyüktür. Teneke kutulu mini sigarillo gibi mini ölçü ise kakao notasını hızla gösterip sona erer çünkü geçiş dakikalar değil saniyeler içinde olup biter. Mini ölçülerde iki çubuk denemek tek denemeden daha güvenilir sonuç sunar bu sebeple düzenli ve eşit aralıklı çekiş tercih edilir. Kutu kokusu yakmadan önceki ilk izlenimi belirler dolayısıyla not almayı yanış sürerken değil de hemen bitince denemek daha rahattır. Bu izlenimi ayrıca yazmak yararlıdır. Boy kısaldıkça tat ayrıntısı azalır, ama güç hissi aynı kalabilir. Bu nedenle küçük çubuk notlarını puro notlarıyla doğrudan karşılaştırmamak daha doğru olur. Ayrı bir sayfa açmak işe yarar.
Tekrarlı tadımla yoğunluk yargısını sağlamlaştırmak
Bir defalık bir deneme yoğunluk hakkında güvenilir bir yargı sunmaz yani her deneme bir öncekinin üstüne eklenir. Günün yorgunluğu, oda kokusu ve saat izlenimi etkiler bu alışkanlık üç dört tadımdan sonra belirgin katkı sağlar. Bu yüzden küçük bir tadım defteri tutmak fayda sağlar yoksa aynı aromalar her seferinde baştan keşfedilir. Yıl dönümü sürümü puro benzeri yıl dönümü sürümü bir puro farklı günlerde denendiğinde sedir tonu değişiyor mu anlaşılır üstelik aynı ürüne geri dönüp bakmak ilerlemeyi görmenizi sağlar. San cristobal bastiones puro gibi koyu ve kalın gövdeli bir kutu de yoğunluk puanının ne kadar sabit kaldığını ortaya koyar bu durum zaman kaybına neden olur. Tarih, puro adı ve not tabloya girilmelidir gerçekten en eski kayıtlar ileride açıldığında şaşırtıcı sapmalar barındırır. Notlar arasında iki puandan fazla fark çıkıyorsa şartlar yeniden düşünülmelidir. Zamanla kendi ölçeğiniz netleşir. Kayıtta öz cümleler ayrıntılı paragraflardan daha kullanışlıdır. Mesela ikinci evre belirgin sedir kokusu gibi bir not yeterli sayılır. Sonradan bakıldığında net olmalıdır.
Yoğunluk ve gövde farkı tadımda nasıl görülür
Dolgunluk, içimin damaktaki ağırlığını tarif eder; aroma gücü de tatların şiddetidir çünkü bu iki ölçüt aynı doğrultuda hareket etmek mecburiyetinde değildir. İkisi sıklıkla birbirinin yerine anılır, oysa bağımsız ölçülür bu iki kavramı ayrı düşünmek nihayetinde daha gerçekçi bir yorum ortaya çıkarır. El principe neye benzer gibi küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olsa da sedir notasını belirgin taşıyabilir mesela sert bir içim sönük bir aromayla gelebilir. La cabaña neye benzer benzeri dengeli bir kutu de orta dolgunlukla sedir tonunu yüksek tutar kaldı ki dolgun bir içim aromasız de kalabilir. Yani yumuşak dumanlı bir puro güçlü aroma verebilir aksi durum da geçerlidir. Farkı görmek için iki ayrı not tutmak işe yarar bu sebeple tek kelimeyle güçlü yazmak yerine ikisini ayrı yorumlamak önerilir. Gövdeye bakarak aroma gücünü hesaplamak yanlış sonuç verir. Birbirine yakın dolgunlukta iki ürün arasında aroma ayrımı bulmak ince bir beceridir. Bu yeteneğin gelişmesi zaman ve düzenli not tutmayı gerektirir. Nihayetinde en güvenilir kriter kendi damak zevkiniz kalır.
Tadım ortamını aroma gücüne göre hazırlamak
Oda, yoğunluk algısını en az tütün kadar şekillendirir yani en sağlam değerlendirme şartları sabitlemekle mümkündür. Fazla kuru bir havada tütün çabuk yanar böylece keskin notalar öne geçer bu nedenle oda şartlarını de kayda eklemek akıllıca olur. Aşırı nemli havada de duman ağırlaşır hem de aroma silikleşir sıcaklık de tütünün ısınma hassasiyetini etkileyen ayrı bir değişkendir. La prado benzeri ahşap kutulu bir purosunu tadarken kutunun koruduğu durumu dikkate almak gerekir yoksa farklı günlerde çıkan not farkı çubuktan kaynaklanıyor sanılır. Magnífico onlu kutu benzeri orta gövdeli onlu bir kutu aynı koşullarda denenirse fark daha doğru görülür tadım günü seçerken bu etkeni hesaba katın. Temiz hava ortamdaki yabancı kokuları dağıtır, parfüm de koku duyusunu şaşırtır hâlbuki asıl etken sıklıkla odadaki hava veya koku olur. Değerlendirmeyi hep benzer koşullarda tekrarlamak en tutarlı yoldur. Kapalı bir ortamda koku birikirse ikinci denemenin tadı yanlış algılanabilir. Pencere açıklığı sağlamak çoğu zaman işe yarar. Rüzgar çok güçlüyse yanış yapısı bozulur.